Sabırlı olmak için ne yapmalıyım ?

Deniz

New member
Bence çağımızdaki sabırsızlığın önemli nedenlerinden biri tam olarak bu çelişki.

İnsan aynı anda hem “sabırlı ol” hem de “geç kalıyorsun” mesajını alıyor.

Erkekler Başarıya, Kadınlar İlişkilere mi Daha Çok Odaklanıyor?

Bu konuda dikkatli olmak gerekiyor. “Erkekler başarı odaklıdır, kadınlar ilişki odaklıdır” demek hem aşırı genelleyici hem de araştırmaların tamamını yansıtmayan bir ifade olur.

Bununla birlikte psikoloji literatüründe “agency” yani bağımsızlık, hedefe yönelme ve etki oluşturma ile “communion” yani ilişkiler, işbirliği ve başkalarının iyiliğine yönelme arasında ayrım yapılıyor. Bazı araştırmalar erkeklerin ortalamada daha fazla “agentic”, kadınların ise bazı bağlamlarda daha fazla “communal” eğilim gösterebildiğini bildiriyor. Fakat cinsiyet farklılıklarının çoğunun küçük olduğu ve bağlama göre değişebildiği de vurgulanıyor. Hyde'ın 46 meta-analizi incelemesi, kadınlarla erkeklerin psikolojik değişkenlerin büyük bölümünde birbirine oldukça benzer olduğunu savunan “gender similarities hypothesis” yaklaşımını destekliyor.

Dolayısıyla konuya daha dengeli bakmak gerekiyor.

Bazı erkekler sabrı kariyer hedeflerine ulaşmak, para kazanmak, spor yapmak veya bireysel başarı elde etmek için gerekli bir özdenetim olarak görebilir. Bazı kadınlar ise sabrı aile ilişkilerini korumak, çocuk yetiştirmek, sosyal bağları sürdürmek veya çevresindeki insanlarla uyum sağlamak üzerinden deneyimleyebilir.

Ama bunun tersi de son derece mümkündür.

Bir kadın son derece rekabetçi ve kariyer odaklı olabilir. Bir erkek ailesi, arkadaşları ve sosyal ilişkileri konusunda son derece sabırlı ve fedakâr olabilir.

Üstelik toplumsal roller de bu davranışları etkileyebilir. Araştırmalar erkeklerin bakım, çocuk yetiştirme ve diğer “communal” rollere katılımında kültürel ve toplumsal engeller bulunabileceğini tartışıyor.

Bu nedenle sabır konusunda cinsiyetleri karşı karşıya koymak yerine iki farklı sabır biçimini düşünmek daha yararlı olabilir: sonuca ulaşmak için sabır ve ilişkiyi korumak için sabır.

Aslında ikisine de herkesin ihtiyacı var.

Sabırlı Olmak İçin Günlük Hayatta Ne Yapılabilir?

Sabır geliştirmek için en etkili yöntemlerden biri sabrı soyut bir karakter özelliği olmaktan çıkarıp küçük davranışlara dönüştürmek.

İlk olarak, tepki ile davranış arasına zaman koymak işe yarayabilir. Öfkelendiğiniz anda mesaj göndermek yerine birkaç dakika beklemek bile düşünceyi değiştirebilir.

İkinci olarak, kontrol alanını ayırmak önemlidir. Trafiği kontrol edemeyebilirsiniz ama trafikte nasıl davranacağınızı kontrol edebilirsiniz. Bir başkasının size ne zaman cevap vereceğini kontrol edemezsiniz ama sürekli telefonun ekranını kontrol edip etmeyeceğinizi kontrol edebilirsiniz.

Üçüncü olarak, küçük bekleme egzersizleri yapılabilir. Kahveyi hazırladıktan sonra hemen içmemek, sırada telefonla oyalanmamak, bir videoyu hızlandırmadan izlemek veya alışverişte anlık bir ihtiyacı birkaç saat ertelemek bile özdenetim pratiği oluşturabilir.

Dördüncü olarak, sabırsızlığın altındaki duyguyu bulmak gerekiyor.

“Çok sabırsızım” demek yerine kendimize şu soruları sorabiliriz:

“Gerçekten beklemek mi zor geliyor, yoksa kontrolü kaybetmek mi?”

“Bu işin hemen sonuçlanmasını neden bu kadar istiyorum?”

“Beklersem ne olacağından korkuyorum?”

“Karşımdaki insanın benim istediğim hızda davranmaması neden beni rahatsız ediyor?”

Bu sorular bazen sabırsızlığın altında kaygı, başarısızlık korkusu, değersiz hissetme veya kontrol ihtiyacı olduğunu gösterebilir.

Sabır ile Kendini Susturmak Aynı Şey Değil

Bence sabır konusunda en çok karıştırılan noktalardan biri bu.

Sürekli susmak, haksızlığı kabul etmek, ihtiyaçlarını dile getirmemek veya kötü muameleye katlanmak “sabır” olarak yorumlanabilir. Oysa sağlıklı sabır kişinin kendi sınırlarını yok saymasını gerektirmez.

Bir ilişkide sürekli aynı problem yaşanıyorsa sabretmek kadar konuşmak da gerekir.

Bir iş yerinde haksızlık varsa öfkeyle tepki vermemek değerli olabilir ama gerektiğinde hakkını aramak da önemlidir.

Bir hedef uzun sürüyorsa vazgeçmemek sabırdır; fakat yöntem işe yaramıyorsa yöntemi değiştirmek de akıllılıktır.

Yani sabır, “ne olursa olsun dayanacağım” değil, “ne yapacağımı düşünmeden tepki vermeyeceğim” yaklaşımı olduğunda daha sağlıklı bir hale geliyor.

Farklı Kültürlerden Alınabilecek Ortak Ders

Japonya'daki bekleme alışkanlıklarından, İslam geleneğindeki sabr anlayışından, modern psikolojinin özdenetim araştırmalarından ve farklı toplumların zaman perspektifleri üzerine çalışmalarından ortak bir sonuç çıkarılabilir: Sabır tek başına doğuştan verilmiş sabit bir özellik gibi düşünülmemeli.

Kültürler insanlara neyin beklemeye değer olduğunu öğretiyor.

Aileler çocuklara beklemeyi veya hemen karşılık vermeyi öğretiyor.

İş hayatı başarıya ulaşmak için uzun vadeli çaba gerektirebiliyor.

Dijital teknoloji ise tam tersine birçok alanda anında sonuç beklentisini artırıyor.

Dolayısıyla sabırsızlığımızı yalnızca “karakter problemim var” diyerek açıklamak yetersiz kalabilir.

Asıl Mesele Belki de Beklemek Değil, Beklerken Kendimizi Yönetmek

Sabır hakkında araştırma yaparken benim vardığım yorum şu: Sabırlı olmak, duyguların hiç yükselmemesi anlamına gelmiyor. İnsan yine öfkelenebilir, sıkılabilir, kaygılanabilir veya bir şeyin hemen olmasını isteyebilir. Asıl fark, bu duyguların davranışlarımızı ne ölçüde yönettiğinde ortaya çıkıyor.

Bir insanın sabırlı olması için hiç sinirlenmemesi gerekmiyor. Sinirlendiğinde ne yapacağını seçebilmesi yeterince önemli bir başlangıç.

Bu nedenle sabır geliştirmek isteyen biri kendisine “Nasıl daha az sinirlenirim?” sorusundan önce “Sinirlendiğimde nasıl daha bilinçli davranabilirim?” sorusunu sorabilir.

Belki de sabır tam olarak burada başlıyor.

Son olarak şunu merak ediyorum: Sizce sabır daha çok beklemeyi öğrenmek mi, yoksa beklerken kendimizi kaybetmemeyi öğrenmek mi?

Ve daha ilginci: Çocukluğunuzda size “sabret” denildiğinde bunun anlamı gerçekten neydi? Beklemek mi, dayanmak mı, susmak mı, mücadele etmek mi?

Çünkü farklı kültürleri karşılaştırdığımızda gördüğümüz en ilginç şeylerden biri şu: İnsanlar dünyanın her yerinde sabra değer veriyor olabilir, fakat sabrın ne olduğu konusunda aynı şeyi söylemiyorlar.

Kaynaklar ve Araştırma Notları

- Amerikan Psikoloji Derneği'nin özdenetim ve irade üzerine açıklamaları: özdenetim ve ödülü erteleme davranışının psikolojik boyutları.

- Yanaoka ve arkadaşlarının Japonya ve ABD'de çocukların ödül erteleme davranışlarını karşılaştıran kültürler arası araştırması.

- Olivera-Figueroa ve arkadaşlarının ABD, İspanya, Polonya ve Japonya'da zaman perspektifi ve yaşam doyumunu inceleyen araştırması.

- Altı ülkeyi, Türkiye dahil, karşılaştıran zaman perspektifi ve psikolojik belirtiler araştırması.

- Hyde'ın cinsiyet benzerlikleri ve farklılıkları üzerine meta-analizleri değerlendiren çalışmaları.

- Communal ve agentic hedeflerin iyi oluşla ilişkisini inceleyen araştırmalar.

- Kur'an'daki sabr kavramına ilişkin ayet ve tefsir kaynakları.

Bu yazıdaki kültürel örnekler bütün bir toplumu tek bir kişilik özelliğiyle tanımlamak amacıyla değil, sabır kavramının farklı sosyal ve dini bağlamlarda nasıl anlamlandırılabildiğini göstermek amacıyla kullanılmıştır. Araştırmaların da işaret ettiği üzere bireysel farklılıklar, kültürel farklılıklar ve toplumsal roller birbirinden tamamen ayrı düşünülemez.

Kaynakları Metin İçinde Görünür KılDeneyim Bölümünü Daha Açık Yaz

Kaynakları Metin İçinde Görünür Kıl

Deneyim Bölümünü Daha Açık Yaz

Yazıyı Bin Kelimeye Kesin Taşı
 
Üst